Dopalacze

Profilaktyka uzależnień w szkole –
zagrożenia związane z „dopalaczami”

Profilaktyka uzależnień od różnych środków psychoaktywnych (nikotyny, alkoholu i narkotyków) jest prowadzona
w polskich szkołach od blisko 20 lat. Uczestniczą w niej również rodzice. Jednak rynek narkotykowy się zmienia,
pojawiają się nowe substancje, toteż trzeba aktualizować naszą wiedzę.

Od 3 lat obserwujemy na światowym rynku ekspansję nowego typu środków zwanych „dopalaczami”.
Zaczęto je używać w krajach Europ Zachodniej już wcześniej, gdzie notuje się ich rosnącą popularność. Obecnie dotarły również
do Polski i można spodziewać się wzrostu zainteresowania nimi wśród młodzieży. Obecność „dopalaczy” w Polsce odnotowano po raz pierwszy w badaniach CBOS przeprowadzonych w grudniu 2008 roku wśród uczniów szkół ponadgimnazjalnych. Do używania „dopalaczy” przyznało się 2,5 % młodzieży.

Warto dowiedzieć się więcej o tym zjawisku.
„Dopalacze” – jest to termin używany potocznie dla nazwania grupy różnych substancji lub ich mieszanek często o działaniu psychoaktywnym. Nasza wiedza na temat ryzyka zażywania „dopalaczy” jest ograniczona, mówią o tym również toksykolodzy. Nie
dość bowiem, że zawierają różne substancje psychoaktywne w różnych proporcjach, to zaobserwowano wzrost ich toksyczności i właściwości uzależniających. Do niedawna też były sprzedawane legalnie jako „produkty kolekcjonerskie”. Stanowią więc kolejne wyzwanie dla szkolnej i domowej profilaktyki.

Być rodzicami nastolatka nie jest łatwo.
Jeżeli jednak rozumie się i pamięta, że okres dorastania jest tak samo trudny dla rodziców, jak i dla dziecka – to połowa sukcesu.
Większość rodziców najbardziej boi się okresu, kiedy dziecko zaczyna dorastać. Zaczyna wtedy wymykać się spod kontroli, buntuje się, poszukuje nowych doświadczeń, a rodzice czują się bezradni, w dodatku mniej ważni dla dziecka niż jego rówieśnicy.

Wszyscy chcemy być dobrymi rodzicami i na ogół nie szczędzimy wysiłku, aby nasze dzieci były szczęśliwe.

Staramy się, chcemy dla dziecka jak najlepiej, a mimo to zdarza się, że spotykają nas rozczarowania, a dziecko sprawia kłopoty.
Ten krótki poradnik jest adresowany do wszystkich rodziców. Być może porady tu zawarte dla wielu osób są oczywiste, ale być może dla niektórych okażą się pomocne i zwrócą ich uwagę, że rodzice mają decydujący wpływ na to, czy dziecko sięgnie po narkotyki.
Nie ma prostych i skutecznych recept na to, jak całkowicie uchronić dziecko przed narkotykami, ale jedno jest pewne: im lepszy mamy kontakt z dzieckiem, tym łatwiej ustrzeżemy je przed narkotykami.

Rozmowa jest podstawą dobrych kontaktów z dzieckiem, bo pozwala lepiej poznać jego świat, oczekiwania, marzenia, ale też różnorodne problemy. Nie bójmy się rozmawiać także na trudne tematy. Wiedza o narkotykach pomaga przełamać opory przed rozmową
z dzieckiem na ten trudny temat. Im więcej wiemy na temat narkotyków, tym łatwiej przekonamy dziecko o ich szkodliwości. Używajmy rzeczowych argumentów.

Co warto wiedzieć i robić, aby chronić dziecko przed narkotykami:
• znać prawa rządzące rozwojem dziecka,
• wiedzieć jak budować dobry kontakt z dzieckiem,
• znać powody, dla których młodzi sięgają po narkotyki,
• być konsekwentnym w przestrzeganiu zasad,
• mieć rzetelną wiedzę na temat narkotyków.

Wiele wskazówek dla rodziców, ale i wychowawców szkolnych zawiera internetowy poradnik „Bliżej siebie, dalej od narkotyków” przygotowany przez Krajowe Biuro ds.Przeciwdziałania Narkomanii zamieszczony pod adresem:
http://www.kbpn.gov.pl/portal?id=112271

Nauczyciele przygotowujący zajęcia profilaktyczne, poświęcone zagrożeniom związanym z „dopalaczami”, ale również świadomi problemu rodzice, mogą skorzystać z materiałów informacyjnych zamieszczonych na stronie internetowej Krajowego Biura ds. Przeciwdziałania Narkomanii w zakładce poświęconej dopalaczom:
http://www.dopalaczeinfo.pl

Ważnym aktem prawnym i źródłem informacji o zapobieganiu i leczeniu narkomanii oraz nielegalnych środkach i substancjach jest Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii z dnia 29 lipca 2005 r. (Dz. U. z 2005 r., Nr 179; poz. 1485, z późn. zm.). W załączniku do ustawy znajduje się lista nielegalnych środków odurzających i substancji psychotropowych. W 2009 roku nowelizacja tej ustawy poszerzyła listę środków z grupy „I-N” i „II-P” o nowe rośliny i substancje.